“ไหลตาย” ภัยเงียบขณะหลับที่ป้องกันได้

“ไหลตาย” หรือภาวะเสียชีวิตกะทันหันขณะหลับโดยไม่ทราบสาเหตุชัดเจน (Sudden Unexpected Death Syndrome: SUDS) มักมีสาเหตุหลักมาจาก ความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจ ส่งผลให้หัวใจห้องล่างเต้นผิดจังหวะอย่างรุนแรง (Ventricular Fibrillation: VF) และหยุดสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงสมองอย่างกะทันหัน

หนึ่งในโรคทางพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับภาวะนี้คือ กลุ่มอาการบรูกาดา (Brugada Syndrome) ซึ่งทำให้ระบบไฟฟ้าหัวใจทำงานผิดปกติ

(หมายเหตุ: Brugada Syndrome ไม่ใช่ชื่อเดียวกับ “ไหลตาย” แต่เป็นหนึ่งในภาวะสำคัญที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการไหลตาย)

ใครบ้างที่ควรเข้ารับการตรวจประเมิน?

แม้ร่างกายจะดูแข็งแรงดี แต่หากมีสัญญาณเตือนหรือประวัติดังต่อไปนี้ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเช็กระบบไฟฟ้าหัวใจ:

* ประวัติครอบครัว: มีญาติสายตรงเสียชีวิตกะทันหันโดยไม่ทราบสาเหตุ (โดยเฉพาะเมื่ออายุน้อยกว่า 40-50 ปี)

* อาการเตือน: เคยเป็นลม หมดสติ หรือใจสั่นรุนแรงโดยไม่ทราบสาเหตุ

* เคยมีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง หรือหัวใจหยุดเต้น

* ผลตรวจ EKG: ตรวจพบคลื่นไฟฟ้าหัวใจผิดปกติเข้าได้กับ Brugada Syndrome

ทำไมมักเกิดเหตุขณะนอนหลับ?

การนอนหลับไม่ใช่สาเหตุของโรค แต่ในช่วงพักผ่อน ระบบประสาทอัตโนมัติของร่างกายจะเกิดการเปลี่ยนแปลง ซึ่งไปรบกวนระบบไฟฟ้าหัวใจในผู้ที่มีความเสี่ยงอยู่แล้ว จนกระตุ้นให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงขึ้นมาได้

ปัจจัยกระตุ้นที่ต้องระวัง (โดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยงหรือเป็น Brugada Syndrome)

* ไข้สูง (ควรรีบทานยาแล็ดยไข้และเช็ดตัว)

* การดื่มแอลกอฮอล์ ในปริมาณมาก

* ยาบางชนิด ที่ส่งผลต่อระบบไฟฟ้าหัวใจ (ควรแจ้งแพทย์และเภสัชกรทุกครั้ง)

* ภาวะเกลือแร่ในร่างกายไม่สมดุล

* อดนอน หรือมีความเครียดสะสม

แนวทางการตรวจวินิจฉัย

แพทย์จะพิจารณาตรวจประเมินตามความเหมาะสมในแต่ละราย:

* EKG / ECG: ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจพื้นฐาน

* Holter Monitor: ติดเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจต่อเนื่อง 24–48 ชั่วโมง

* Echocardiogram: ตรวจคลื่นเสียงสะท้อนเพื่อดูโครงสร้างและการทำงานของหัวใจ

* Genetic Testing: การตรวจทางพันธุกรรม (เช่น การตรวจยีน SCN5A) ในผู้ที่มีประวัติครอบครัวหรือสงสัยโรคหัวใจทางพันธุกรรม

(หมายเหตุ: การตรวจไม่พบการกลายพันธุ์ของยีน ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเสี่ยง เนื่องจากยังมียีนอื่น ๆ หรือปัจจัยที่ยังตรวจไม่พบได้)

ทางเลือกในการรักษา

การรักษาจะขึ้นอยู่กับระดับความเสี่ยงของแต่ละบุคคล (ผู้ป่วย Brugada Syndrome ไม่จำเป็นต้องใส่เครื่องกระตุกหัวใจทุกราย):

* เครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าแบบฝังในร่างกาย (ICD): สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูงเพื่อป้องกันการเสียชีวิตกะทันหัน

* การจี้หัวใจด้วยสายสวน (Catheter Ablation): เพื่อทำลายจุดกำเนิดไฟฟ้าหัวใจที่ผิดปกติในผู้ป่วยบางราย

* การใช้ยา: ควบคุมจังหวะหัวใจตามดุลยพินิจของแพทย์เฉพาะทาง

ไหลตายป้องกันได้ หากรู้ทันความเสี่ยง

หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีประวัติครอบครัวเสียชีวิตกะทันหัน หรือเคยเป็นลมหมดสติโดยไม่ทราบสาเหตุ อย่ามองข้ามแม้จะรู้สึกแข็งแรงดี การพบแพทย์หัวใจเพื่อตรวจประเมินตั้งแต่เนิ่น ๆ คือสิ่งสำคัญที่สุดในการดูแลชีวิตคุณและคนที่คุณรัก